Die Frage, wie oft der Vermieter eine Mietsache renovieren muss, ist ein zentraler Punkt im Mietrecht und oft Gegenstand von Diskussionen zwischen Vermieter und Mieter. Insbesondere im Kontext des Auszugs aus einer Wohnung oder bei der Übernahme einer Neubauwohnung ist die Erwartungshaltung hinsichtlich des baulichen Zustands oft unterschiedlich ausgeprägt. Dieser Artikel klärt auf der Grundlage aktueller gesetzlicher Regelungen, gerichtlicher Entscheidungen und branchenspezifischer Empfehlungen, wann eine Renovierung durch den Vermieter notwendig ist, welche Fristen gelten und welche Rechte und Pflichten Mieter und Vermieter jeweils haben. Besonderes Augenmerk gilt dabei dem Neuen Renovierungsgesetz für den Auszug, das ab 2024 eine grundlegende Neuausrichtung des Schönheitsreparaturrechts ermöglicht.
Die gesetzliche Grundlage: Wer haftet für die Renovierung?
Im deutschen Mietrecht gilt die Grundaussage, dass die Verantwortung für die Instandhaltung und Erneuerung von Wohnräumen grundsätzlich beim Vermieter liegt. Dieses Recht kann der Vermieter im Mietvertrag jedoch an den Mieter abgeben, sofern dies nicht gegen gesetzliche Vorgaben verstößt. Nach dem Mietrechts-Grundsatz muss der Vermieter die Wohnung in einem mietsachgerechten Zustand erhalten, der die ordnungsgemäße Nutzung erlaubt. Dazu zählt auch die fachgerechte Instandhaltung der Bausubstanz, insbesondere von Fliesen, Flur- und Treppenbelägen, Fenstern, Türen und Heizkörpern.
Sind Schönheitsreparaturen notwendig, um den Mietzweck zu sichern, hat der Mieter Anspruch auf Instandsetzung durch den Vermieter. Dies gilt insbesondere dann, wenn Schäden durch Abnutzungserscheinungen entstanden sind, die über das normale Maß hinausgehen. Ist die Mietsache jedoch durch Pflege, Pflichten des Mieters oder durch Schäden, die durch fahrlässiges oder vorsätzliches Verhalten des Mieters entstanden sind, beeinträchtigt, entfällt die Verpflichtung des Vermieters zur Instandsetzung. Ein Beispiel hierfür wäre beispielsweise ein durch falschen Pflegeeinsatz entstandener Belag an der Küchentheke oder eine durch eine fehlerhafte Waschmaschine entstandene Wasschädigung im Badezimmer.
Besonders wichtig ist zudem, dass Mieter nicht verpflichtet sind, die Wohnung in einem Zustand zurückzugeben, der besser ist als der, in dem sie sie übernommen haben. Dieser Grundsatz wurde im Rahmen des Neuen Renovierungsgesetzes für den Auszug (Neues Renovierungsgesetz) festgeschrieben. Es ist nunmehr unwirksam, wenn Mieter im Mietvertrag verpflichtet werden, die Wohnung nachhaltig aufzubereiten, wenn sie die Immobilie nicht selbst für die Instandhaltung verantwortlich war.
Richtwerte für die Häufigkeit der Renovierung durch den Vermieter
Obwohl es im Mietrechts- und Bauvorschriftenrecht keine einheitliche gesetzliche Vorgabe für die durchschnittliche Renovierungshäufigkeit gibt, haben Gerichte und Fachverbände in der Vergangenheit sogenannte Fristenpläne entwickelt, die als Orientierungshilfe für Vermieter und Mieter dienen. Diese Zeiträume gel gelten insbesondere im Hinblick auf die sogenannte „Kleinarbeiten“ oder „Schoenheitsreparaturen“.
Laut einer Entscheidung des Bundesgerichtshofs (BGH) gel gel gelten folgende Richtwerte für die durchschnittliche Instandhaltungshäufigkeit:
- Küche, Bad und Dusche: Alle 3 Jahre
- Wohn- und Schlafräume, Flure, Diele, Toiletten: Alle 5 Jahre
- Nebenräume (z. B. Abstellräume, Keller): Alle 7 Jahre
Diese Fristen gel gel gel gel gel gal gel gal gel gal gel gel gel gel gal gel gel gal gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gal gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel gel